Fındık Üreticisi Piyasalardaki Düşüşle Ne Yapacağını Bilmiyor: Fiyatlar TMO’nun Altında
Fındık üreticileri, son dönemde yaşanan fiyat dalgalanmaları nedeniyle zor günler geçiriyor. Geçtiğimiz yıl meydana gelen zirai don olayı, rekoltede büyük kayıplara yol açarak fındık üretiminde tarihin en düşük seviyelerine inmesine neden oldu. Ancak bu sezon, beklentilerin aksine fiyatlar gerileme eğilimine girdi. Serbest piyasada, Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) tarafından belirlenen alım fiyatlarının altında satış gerçekleşmesi dikkat çekiyor. TMO, Levant kalite fındık için 195 TL, Sivri kalite fındık için ise 190 TL fiyat belirlemişti.
Ekonomim’den Veysel Ağdar’ın aktardığı bilgilere göre, sezonun başlangıcında fındık fiyatları 370 TL seviyelerine kadar yükselmişken, şu an serbest piyasada Levant kalite fındık 180-200 TL, Giresun kalite ise 230-245 TL civarına kadar geriledi. Bu fiyat düşüşü, hem üreticileri hem de aracıları tedirgin ederken, aynı zamanda piyasalardaki hareketliliği de etkileyerek üretici davranışlarında değişimler yaratıyor. Sektör temsilcileri, bazı üreticilerin küçük miktarlarda dahi olsa satış yaptığını ve elde edilen gelirle alternatif yatırım aracı olan altına yönelerek kayıplarını telafi etmeye çalıştığını belirtiyor.
Fiyat düşüşüne etki eden bir diğer unsur ise emanete bırakılan fındık uygulaması olarak öne çıkıyor. Piyasada fındık arzındaki azalmanın yanı sıra, sanayicilerin de yüksek fiyatlardan aldıkları fındıkları işleyerek piyasaya sürmeleri, fiyatların daha da düşmesine neden oluyor. Bazı büyük alıcıların iç piyasalardan alım yapmamaya yönelerek tedarikte alternatif ülkelere yönelmesi, ancak buna rağmen fiyatlarda kalıcı bir iyileşme olmaması dikkat çekiyor.
Türkiye’nin yeni sezona yüksek stoklarla girmesi de üreticiler için bir diğer olumsuz gelişme olarak öne çıkıyor. Avrupalı alıcıların Türkiye dışında tedarikçi ülkelere yönelmeleri nedeniyle, Türkiye’nin elinde 150-200 bin ton kabuklu fındık bulundurması bekleniyor.
Fındık üreticisi ve brokeri Osman Çakmak, geçtiğimiz hafta yaşanan fiyat düşüşünün Avrupa’daki alıcıların yeniden piyasaya dönmesini sağladığını belirterek, piyasanın şu anda “korku ile fırsat” arasında bir çıkmaza girdiğini ifade etti. Mevcut belirsizliklerin, bazı üreticilerin fiyatların yükselebileceği umuduyla ürünlerini elinde tutmasına neden olduğunu, diğerlerinin ise düşen fiyatları fırsat bilerek satış yaptığını aktardı. Çakmak, Mayıs ayı itibarıyla piyasalardaki hareketliliğin fiyatlara olumlu yansıyabileceğini düşündüğünü vurguladı.
Sektörlerinin “fındık manavı” olarak bilinen üretici-tüccarlar, ciddi bir kriz yaşandığını belirtirken, Yusuf Okumuş, fiyatların sürdürülebilir olmadığını dile getirdi. Fındık fiyatlarının sezon başında 250-350 TL bandında başladığını ve bazı dönemlerde 370 TL’ye kadar çıktığını hatırlatan Okumuş, fiyatların 180-200 TL seviyelerine gerilemesinin ardından birçok üreticinin zarar ettiğini ifade etti. Ordu genelinde üreticilerin yaklaşık %40-50’sinin fındığını hâlâ elinde tuttuğunu belirten Okumuş, piyasalarda ciddi bir stok bulunduğunu ve bekletilen fındıkların hem kilo hem de değer kaybına uğradığını sözlerine ekledi.
